دانلود با لینک مستقیم و پر سرعت .
اکالیپتوس
مشخصات سیستماتیک
نام فارسی : اوکالیپتوس
نام علمی : Eucalyptus camadulensis Dehnh
تیره : Myrtaceae
نام فرانسه : Lafiever Arbara a
نام انگلیسی : Gumtree, Astralian fever tree , Eucalypt, Tasmanian Bluegum, Blue gum tree
آلمانی: Fieberherilbaum, Eucalyptus
فرانسه: Eucalyptus, Gommier bleude tasmanie , Arbre a la Fierre
نام عربی : شجره الکافور ، کلمطوز ، کلیطوز
این گیاه درای 400 گونه می باشد که تنها چند گونه آن به ایران وارد شد و در مناطق مختلف که زمستان سرد ندارند ، نظیر نواحی شمالی و جنوبی کشور کاشته شد . درختانی که در شمال کاشته شدند هر چند سال یکبار که سرمای سختی رخ می دهد سرمازده می شوند . در چابهار نام محلی اوکالیپتوس آلگ است (11) . گونه هایی از اوکالیپتوس که جهت جنگل کاری در ایران کاشته شد عبارتند از :
E . camaldulensis , E . globlus
E . sideroxylin , E . microtheca
مشخصات گیاهشناسی :
2-1 – گل :
گلهای اوکالیپتوس در موقعیکه هنوز شکفته نشده بصورت یک هرم است روی کناره آن 4 برجستگی وجود دارد که نماینده کاسبرگها هستند )12 ) . جوانه منفرد که در گل آذین مشاهده می شود و دارای دو قسمت مجزاست که بوسیله یک خط از هم مشخص هستند. )5) و قسمت بالایی بنام سرپوش است که از 4 گلبرگ سخت و چوبی شده تشکیل شده که در نوک بهم پیوسته اند و معمولا بعد از باز شدن جوانه و ظاهر شدن پرچم ها می افتد (1) و قسمت پایین تری بنام نهنج که کروی و به طول 4-2 است که قسمت میانی نهنج توخالی می باشد . که تخمدان در آن غوطه ور است و به دیواره آن تمام یا قسمتی متصل گردیده است . تخمدان ناشکوفا مخروطی با خامه ای کوتاه که در بالا پهن نشده و دارای 4 خانه و چند تخمکی است (11) . از نوک تخمدان خامه یا کلاله خارج می شود(14) . دستگاه نر گیاه مرکب از پرچمهای متعدد که در قاعده بهم متصل اند و یک حلقه تشکیل می دهند . پرچمها از روی حلقه ی پرچم از بیرون می آیند که دورتادور نهنج کشیده شده اند (11) . بین پرچمها و نوک تخمدان دیسک گل قرار دارد که بعدا تبدیل به دیسک کپسول می شود . نوک تخمدان دارای سلولهای تغییر شکل یافته است که نوش جای را بوجود می آورند که نوش گل را ترشح می کند و در داخل تخمدان تخمکها قرار دارند و تخمکها به صورت یک کپسول چهارگوش می باشند (5) .
- 2- گرده افشانی و لقاح :
پس از اینکه سرپوش افتاد و پرچم ها راست یا کامل شدند بساک شکفته و گرده های منتشر می شوند و عمل گرده افشانی در طول 24 ساعت کامل می شود . ولی از گونه های حداقل یک قسمتی از گرده ها در بساک های داخلی گل باقی می ماند در این حالت هنگامیکه پرچم های داخلی باز می شوند ممکن است گرده ها بر روی کلاله منتقل شوند که این امر باعث تلقیح مستقیم شود و ممکن است گرده افشانی بدون افتادن سرپوش بوسیله حشرات یا پرندگان انجام شود (5) .
2-3- جوانه :
جوانه اوکالیپتوس معمولا یک پایه و لخت یعنی فاقد پوشش فلسی هستند این جوانه ها شاخه های اصلی را تولید می کنند ولی در زیر آنها بافت مریستمی وجود دارد که در صورت از بین رفتن جوانه های لخت ، جوانه های نابجا یا فرعی ایجاد می شوند که شاخه های نابجا را بوجود می آورند (5) .
2-4- غدد چوبی :
بسیاری از گونه های اوکالیپتوس یک تورم زیرزمینی بنام لیگنوتوبر یا غدد چوبی تولید می کنند که جهت تجدید حیات و مخزن مواد غذایی است که منشأ آن از کنار سه جفت اول برگهای نونهال است . وجود غدد چوبی دارای اهمیت زیادی است مثل بعد از آتش سوزی شدید که قسمتهای هوایی درخت از بین رفته است که غدد باعث تسریع در ساختن قسمتهای هوایی می گردد (5) .
2-5- پوست :
پوست درخت نقره ای و اسفنجی است (8) که هر سال به صورت ورقه و قطعه قطعه جدا شده ولی بعد رنگ آن زرد می شود و قسمت یقه دائمی است (20) پوست در نزدیک قاعده ساقه است و بندرت در بالاتر از آن وجود دارد (14).
2-6- برگ :
برگهای اوکالیپتوس واجد صفات مهمی هستند که در شناسایی گونه های آن بسیار مؤثر است . شکل برگها در مراحل مختلف زندگی درخت تغییر می کند . دو فرم خیلی مشخص آن عبارتست از : فرم جوان ( برگ اولیه ) و فرم بالغ ( برگ کامل ) (13) . اوکالیپتوس ها در طول زندگی خود برگهایی از تیپهای مختلف تولید می کنند که هر تیپ برگ متعلق به یکی از مراحل رشد درخت است . و به این صورت است که بذر وقتی جوانه می زند ابتدا دو برگ لپه ای ایجاد می کند سپس گیاه تازه 5 تا 10 جفت برگهای کرپه تولید می کند که شبیه به برگهای اولیه هستند این برگها از نظر شکل و اندازه خیلی متفاوت می باشند . و از آنها برگهای اولیه بوجود می آیند . برگهای اولیه با برگهای کامل متفاوتند (8) .
گیاه پس از آن وارد مرحله ای می گردد که برگهای آن یکسری مراحل تغییر را که حد واسط بین حالت برگهای اولیه به سرعت جای خود را به برگهای کامل می دهند (5) .
2-6-1 : برگهای اولیه : یکی از مشخصات اوکالیپتوس وجود برگهای اولیه در روی نهالهای جوان و همچنین در روی بعضی از شاخه های نابجا است که شکل آن با برگهای کامل متفاوت است (1) . بعد از مرحله کرپه برگهای اولیه تولید می شوند که معمولا تراکم و سطح اتکا بیشتری بر روی شاخه ها نشان می دهند به طوریکه شاخه های حامل این برگها با سایر شاخه ها متفاوت است . برگهای اولیه معمولا متقابل و گاهی متناوب می باشند . برگهای اولیه بدون دمبرگ و مستقیما به شاخه چسبیده اند و این برگها به حالت افقی قرار دارند و ساختمان زیر و روی آنها متفاوت است . ولی برگهای کامل ، آویزان و ساختمان دو سطح مشابه و در دو سطح دارای روزنه هستند .
2-6-2 برگهای کامل :
برگهای اولیه جای خود را به برگهای کامل می دهند که نشانه رشد درخت است . ولی گاهی بین برگهای اولیه و کامل برگهای حد واسط بوجود می آیند که برگهای این مرحله پهن تر و خشن تر از برگهای اولیه و کامل هستند (1). برگهای کامل غالبا سبز و دارای دمبرگ می باشند (5) . این برگها مجزا ، داسی شکل ، دارای دمبرگ کوتاه ، دازای این برگها 25 سانتیمتر و پهنای آن به 5 سانتیمتر می رسد . این برگها بحالت عمودی در جهت خورشید قرار می گیرند . طرز قرار گرفتن آنها در جهت خورشید به نحوی است که دو طرف برگ از نور آفتاب استفاده می کنند این دو نوع برگ از نظر ساختمان داخلی خود نیز با یکدیگر متفاوت هستند (8) . در هر دو برگ ، رگبرگ میانی دارای کی دسته آوند تحتانی است که بصورت یک قوس یا نیم دایره باز درآمده است و دو دسته آوند فوقانی دارد که کوچکترین بوده و در جهت مخالف دسته های آوند را یک حلقه فیبری در میان گرفته و در پارانشیم رگبرگ ، کیسه های بزرگ شیزوژن وجود دارد . ولی ساختمان پهنک برگ در این دو نوع با یکدیگر تفاوت دارند دربرگهای شاخه های جوان ، اپیدرم صاف و بی کرک است ، استومات فقط در سطح تحتانی وجود دارد ، مزوفیل دوطرفی است ودر دو ردیف سلولهای سنگفرشی دارد و بعلاوه کیسه های مترشحه دیده می شود . اگر برگ را در مقابل نور خورشید قرار دهیم این کیسه ها دیده می شوند و در برگهای شاخه های مسن اپیدرم صاف و بدون کرک است ولی در هر دو طرف داراری روزنه های و گاهی عدسک است . مزوفیل مرکزی یا تخت مرکزی است و در محل برخورد دو اپیدرم سلولهای سنگفرشی قرار دارند در میان دو ردیف سلولهای زیر اپیدرم گاه منحصرا سلولهای دراز و در مرکز کمی پارانشیم حفره دار دیده می شود . در این برگها نیز کیسه های مترشحه وجود دارد (11) .
2-6-3- عمر برگ : غالبا گونه های اوکالیپتوس همیشه سبز دارای برگهای پایا هستند و گونه های خزان کننده آنها محدود هستند که در طول تابستان برگهای خود را می ریزند . بهرحال عمر متوسط برگهای درختان همیشه سبز معمولا 18 ماه است ( بدون توجه به عوامل محیطی ) و در بعضی از گونه ها عمر برگ چند ماه و بعضی از گونه ها تا 4 سال هم می رسد که عمر برگ به دو عامل سرعت رشد و توازن بستگی دارد . تشکیل گل و میوه در این گیاه با ریزش برگهای مجاور همراه است تا به قدرت درخت لطمه وارد نشود (5) .
غدد مترشحه روغن :
یکی از مشخصات اوکالیپتوس وجود غددهای مترشحه روغن در جوانه ها ، دمبرگ ، شاخه جوان و در پوست بسیاری از گونه ها دیده می شود که این مواد سبب جلوگیری از کاهش و اتلاف آب درخت می گردد ( 5) .
فصل دوم :
انتشار و پراکنش
موطن اصلی اوکالیپتوس :
قاره استرالیا که در حدود 7 میلیون متر مربع مساحت دارد . موطن اصلی اوکالیپتوس را تشکیل می دهد و بیش از 600 واریته ی آن در جاهای مختلف شناسایی شده است . اوکالیپتوس در 95 % از جنگلهای استرالیا انتشار دارد و حدود 4/3 از کل رستنیهای آن را تشکیل می دهد . و ضمنا در قسمت اعظم مناطق غیر جنگلی این قاره نیز کشت و توسعه یافته است (5) .
3-1- پراکنش جغرافیایی در جهان : اوکالیپتوس در هندوستان ، مراکش ، آفریقا کاشته می شود .
3-2-انتشار اوکالیپتوس در ایران : درخت اوکالیپتوس که آب و هوای گرم و مرطوب را می پسندد قریب به یک قرن پیش وارد ایران شده و در نواحی شمالی و جنوبی کشت شده است . اوکالیپتوس در شمال ایران بین چالوس و نوشهر کاشته شد ولی در اثر سرمای شدید در دی ماه سال 1340 این گیاه از بین رفت . فقط چند پایه بدون هدف و برحسب تصادف در نقاط مختلف کاشته شده است (5) . مطالعات نشان می دهد که در شمال 2 تا 3 درصد اسانس قابل استخراج است (13) . در ایران در خوزستان ، فارس ، سراوان وجود دارد .
اکولوژی اوکالیپتوس :
گونه های مختلف اوکالیپتوس دارای نرمش اکولوژیک شایان توجهی هستند . یک نکته در مورد نرمش اکولوژیک اوکالیپتوس این است که بعضی از گونه ها که ظاهرا در یک محیط تازه حساسیت نشان داده و غالبا کشت آنها با عدم موفقیت روبرو می گردد . ممکن است با کشتهای متوالی با آن محیط سازگار گردند . مثلا گونه ی در مقابل سرما و یخبندان حساس است و چه بسا موجب خشک شدن تنه این درخت می گردد (17) ولی جستهای تازه این درخت که پس از ، از بین رفتن تنه بوجود می آیند در چند سال اول بارور شده و به بذر می نشینند این بذرها قدرت سازش بیشتری با سرمای محیط دارند بهمین خاطر است که در کشت اوکالیپتوس مبدأ بذر اهمیت و ارزش خاصی دارد (5) .
تعداد زیادی از گونه ها در موطن اصلی خود در حوزه ای محدود انتشار دارد . ولی همین گونه ها در خارج از موطن خویشتن انتشار وسیعی دارند . مثل E . glo که در استرالیا در ناحیه کم وسعت با آب و هوای خیلی ملایم انتشار دارد . در صورتیکه گونه ی فوق در کشورهایی نظیر برزیل و آراژانتین ، هندوستان ، اسپانیا ، پرتقال ، یونان و مراکش سازگاری خوبی نشان داده اند و صدها هزار هکتار از زمینهای نقاط فوق زیر کشت این گونه قرار گرفته اند . گونه E . cam از
شامل 291 صفحه فایل WORD قابل ویرایش
