دانلود با لینک مستقیم و پر سرعت .
مقدمه
در روزگاران گذشته حوادث منحصر به سقوط از درخت یا بلندی، ضربه خوردن و مجروح شدن به وسیله حیوانات اهلی و یا وحشی، مسمومیت با مواد گیاهی یا زهر جانوران و یا مواردی از این قبیل بود، ولی امروزه با توجه به پیشرفتهای چشمگیر در امور صنعتی و امکان استفاده از وسایل مدرن جهت مسافرت، استفاده از نیروی برق و ماشینآلات، تماس با مواد شیمیایی و غیره، انسان در برابر حوادث بیشماری قرار گرفته است. همه ساله میلیونها حادثه در دنیا اتفاق میافتد. بعضی از این حوادث باعث مرگ و بعضی باعث از کارافتادگی کلی و یا جزیی میشوند. بهطور کلی همه حوادث برای قربانیان خود موجب رنج و درد و ضررهای اقتصادی و مالی هستند.
تعریف حادثه ناشی از کار:
در کتب لغت معمولاً حادثه به معنای رویداد، واقعه و یا پیشآمد معنی شده و بیشتر منظور عمل و یا اتفاق ناخوشایند و خارج از نظم میباشد که ممکن است خسارات مالی و یا جانی در بر داشته باشد، بنابر عقیده برخی حادثه اتفاقی است پیشبینی نشده و ناگهانی که بدون مداخله خود شخص، بر اثر یک نیروی خارجی بوجود میآید و یا به عبارت دیگر آنچه انسان را ناخواسته از مسیر زندگی طبیعی منحرف میسازد و برای او ایجاد ناراحتی جسمی و روانی و یا خسارات مالی نماید حادثه نامیده میشود.
به عقیده«ل.دیویس»، حادثه را میتوان«ضعف در جوابگویی و فرار از حالات مخصوص» تعریف کرد. مثلاً تصور کنیم جسم سنگینی از ارتفاع سقوط میکند کسی که زرنگتر، فهمیدهتر و سریع الانتقال باشد با سرعت فرار میکند و شخص دیگر که فاقد این صفات باشد دچار حادثه میگردد.
تعریف حادثه در دایرهالمعارف بینالمللی کار عبارت است از یک اتفاق پیشبینی نشده و خارج از انتظار که سبب صدمه آسیب گردد.
علاوه بر تعاریف کلی برای حوادث مختلف که به بدانها اشاره شد، در تعریف حادثه ناشی از کار میتوان به آنچه در قانون کار و تأمین اجتماعی آمده است اشاره نمود:
حوادث ناشی از کار عبارت از حوادثی است که حین انجام وظیفه و به سبب آن برای بیمه شده اتفاق میافتد. مقصود از حین انجام وظیفه تمام اوقاتی است که بیمه شده در کارگاه، مؤسسات وابسته، ساختمانها و محوطه آن مشغول به کار باشد و یا به دستور کارفرما در خارج از محوطه کارگاه مأمور انجام کاری میشود. ضمناً اوقات رفت و آمد بیمه شده از منزل به کارگاه و یا بالعکس نیز جزو این اوقات محسوب میشوند. همچنین حوادثی که حین اقدام برای نجات سایر بیمهشدگان آسیبدیده و مساعدت به آنان اتفاق میافتد حادثه ناشی از کار محسوب خواهد شد.
اهمیت حوادث ناشی از کار:
همه ساله در جهان دهها میلیون کارگر قربانی حوادثی میشوند که منجر به کشته شدن و یا از کارافتادگی تعداد کثیری از آنها میگردد. بر طبق آمار منتشر شده در کشورهای پیشرفته صنعتی، سالانه از هر ده نفر کارگر یکی دچار سانحه میشود و در نتیجه اینگونه سوانح، پنج درصد روزهای کار ملی به هدر میرود. حوادث ناشی از کار از سویی سبب ناراحتی فرد کارگر و یا افراد خانوادهاش میشود و از سوی دیگر سبب از بین رفتن سرمایه و تزلزل بنیان اقتصادی جامعه میگردد. لذا اینگونه حوادث از دیدگاههای زیر دارای اهمیت شایان توجهی میباشند:
1ـ از نظر انسانی
هرگونه حادثه ناشی از کار ولو جزئی سبب درد و ناراحتی شخص کارگر و افراد خانوادهاش میشود. بدیهی است در صورتی که حادثه شدید باشد و منجر به مرگ یا از کارافتادگی دائمی شود این مسئله اهمیت بیشتری پیدا میکند.
2ـ از نظر اجتماعی
از آنجا که پیشرفت و ترقی هر اجتماعی بستگی به نیروی کار افراد جامعه دارد، لذا محصول کار هر کارگر نه تنها مایه امرارمعاش زندگی و خانواده اوست بلکه سرمایه و پشتوانه اقتصاد یک جامعه نیز میباشد. چنانکه میدانیم نزدیک به 50 تا 60% افراد هر اجتماعی را افراد در سنین کار تشکیل میدهند. ولی در اصل افراد فعال جامعه، مخصوصاً در کشورهای کم رشد در حدود 25% کل جمعیت میباشند حال اگر از این تعداد، افرادی نیز به علت حوادث ناشی از کار نتوانند کار خود را انجام دهند این امر سبب تزلزل در وضع اجتماعی جامعه میگردد.
3ـ از نظر اقتصادی
حوادث به هر صورت و درجهای که باشد برای کارگر، کارفرما و جامعه زیانهای اقتصادی دربر دارد. این زیانها به صورت مستقیم و غیرمستقیم میباشند. از زیانهای مستقیم میتوان از خسارت ناشی از وقفه کار به علت حادثه، هزینههای درمانی و سرانجام خسارات پرداختی در مورد از کارافتادگی موقت، دایم و یا فوت را نام برد. در محاسبه زیانهای غیرمستقیم که مقدار آن در تمام کشورها بیش از زیانهای مستقیم است باید زیانهای ناشی از وقفه در کار سایر کارگران به علت کمک کردن به فرد مصدوم، بحث و گفتگو در مورد علت وقوع حادثه، بههم ریختن نظم کار پس از انتقال کارگر به بیمارستان تا موقع گماشتن فرد مناسب برای انجام امور، خسارات وارده به ماشینآلات و نهایتاً خسارات ناشی از تقلیل فعالیت کارگر مصدوم پس از برگشت به کار (در صورت معلولیت) مورد توجه قرار گیرد.
علل حوادث ناشی از کار:
مطالعات و بررسیهای انجام شده نشاندهنده این حقیقت است که به طور کلی حادثه ناشی از کار علت واحدی ندارد و معلول علل فنی و انسانی میباشد. این علل بستگی به نوع کار، محیط شرایط انجام کار و ابزار مورد استفاده دارد و میتوان آنها را به دو دسته علل مستقیم و غیرمستقیم تقسیم کرد:
1ـ علل مستقیم
منظور از علل مستقیم عبارت از عللی است که در به وجود آمدن حادثه سهم اصلی را داراست. با توجه به وضع کار و صنعت میتوان این علل را چنین خلاصه نمود: جابجا کردن کالا، کار با ماشینآلات، سقوط اشیاء، افتادن کارگر از ارتفاع، استفاده غیرصحیح از ابزار کار، افتادن به علت لیز خوردن، برخورد با مانع، سوختگی و همچنین تصادف با وسیله نقلیه در محیط کارگاه و یا هنگام رفت و برگشت به محل کار.
2ـ علل غیرمستقیم
این علل مستقیماً سبب بوجود آمدن حادثه نیستند بلکه در صورت وجود علل مستقیم، شانس به وجود آمدن حادثه را بیشتر میکنند. این گروه شامل تمام عواملی است که باعث خستگی، ناراحتی و نارضایتی کارگر میشوند. مهمترین این عوامل عبارتند از: نور نامناسب، صدای بیش از حد، عدم تهویه خوب، نامناسب بودن درجه حرارت محیط کار، طولانی بودن ساعات کار، سرعت بیش از حد تولید و نیز عوامل دیگری چون: مسایل خانوادگی، مالی، روابط با کارفرما و سرپرست و غیره. ضمناً باید توجه داشت که در کنار این دو گروه از علل، مسایلی چون کمبود تجربه و مهارت کاری ورعایت نکردن اصول ایمنینیز اهمیت بسزایی درایجاد حوادث ناشی از کار دارند.
بررسی حوادث:
هدف اصلی از بررسی یک حادثه، جمعآوری اطلاعات لازم به منظور تعیین علت و تدوین اصول پیشگیری از بروز حوادث مشابه میباشد. واضح است که نه تنها کلیه حوادثی که منجر به مصدومیت کارگر میگردد بلکه حوادث دیگری چون واژگون شدن یک جرثقیل یا حوادثی هم که صدمات جانی در بر ندارد باید بررسی گردند.
نحوه انجام بررسی در هر مورد بستگی به نوع حادثه دارد و ممکن است منحصراً به سؤال از مصدوم بسنده شود و یا غیر از سؤال، بازدید از محل و سرانجام کسب نظریه متخصصین باشد. اطلاعاتی که در بررسی حادثه بایستی جمعآوری شود را میتوان به دو دسته تقسیم نمود. دسته اول عبارت از اطلاعاتی در مورد فرد مصدوم، مانند نام، نامخانوادگی، سن، جنس، سابقه کار، درجه مهارت، میزان دستمزد، محل و زمان وقوع حادثه، نوع صدمه و نتیجه آن است و دسته دوم عبارت از اطلاعاتی در مورد نحوه به وقوع پیوستن حادثه میباشد. در صورتی که حادثه، ناشی از کار با ماشینآلات باشد میباید نوع ماشین، تاریخ ساخت و مدل آن و در صورتی که ناشی از مواد مصرفی باشد لازم است نوع ماده معلوم شود. علاوه بر اینها بایستی اطلاعاتی در مورد شرایط محیط کار نظیر وضعیت روشنایی، تهویه، درجه حرارت محیط کار و غیره جمعآوری گردد . در ایران مطابق قوانین موجود برای اینکه کارگر مصدوم بتواند از امکانتات درمانی و رفاهی استفاده کند لازم است فرم مخصوصی که شامل کلیه اطلاعات بحث شده در مورد بروز حادثه میباشد بوسیله مسئول ایمنی و یا سرپرست کارگاه تکمیل شود. از تجزیه و تحلیل این فرمها میتوان اطلاعات جامعی در مورد حوادث ناشی از کار به دست آورد. ضمناً برای سهولت بیان امر و بوجود آوردن امکان مقایسه آمارهای مختلف، معیارهایی از طرف کمیته کارشناسان آمار سازمان بینالمللی کار پیشنهاد گردیده است که عبارتند از:
1ـ ضریب تکرار حادثه :
منظور از ضریب تکرار حادثه یا ضریب تعداد حادثه یا ضریب فراوانی تعداد حوادث و تصادفاتی است که در مدت معینی (معمولاً یک سال) منجر به ضایعات انسانی(اعم از تلفات، نقص عضو جزیی یا کلی و بیماریهای شغلی) میشود و در سازمان مورد بررسی قرار میگیرد. برای محاسبه ضریب تکرار یا تعداد حادثه از فرمول زیر استفاده میشود:
10 * تعداد کل حوادث در زمان معین
= ضریبتعدادحادثه(ضریبفراوانی)
مجموعساعاتکارکلیهکارگراندرهمانزمانمعین
به عقیده صاحب نظران، در صورتی که ضریب تکرار حادثه در کارخانه و یا کارگاهی بین صفر تا ده باشد، آن کارگاه یا کارخانه از نظر رعایت اصول ایمنی و حفاظتی خیلیخوب است.
مثال:
کارگاهی دارای پانصد کارگر است که هر یک از آنها 50 هفته در سال و 48 ساعت در هفته کار میکنند. تعداد حوادث طی یکسال در آن کارگاه عبارت از 60 فقره بوده است. بر اثر بیماری و حوادث و یا به علل دیگر کارگران مدتی معادل 5% کل ساعات کار یعنی 60000 ساعت غیبت داشتهاند. مطلوب است ضریب تعداد حادثه در این کارگاه؟
000/200/1 = 500 * 50 * 48 = جمع کل ساعات کار کارگران 000/140/1 = 000/60 - 000/200/1 = جمع کل ساعت کار
بنابراین ضریب تعداد یا تکرار حادثه برابر است با:
64/52 = 000/000/1 * 60 = ضریب تعداد حادثه
000/140/1
معنای ضریب تعداد حادثه این است که در مدت یک سال، در مقابل هر یک میلیون ساعت کار، تقریباً 53 حادثه اتفاق افتاده است.
تا اینجا فقط تعداد حوادث موردنظر بوده است و با این ترتیب نمیتوان دقیقاً حوادث کار را اندازهگیری نمود. برای اینکه موضوع
روشن گردد بهتر است ضریب شدت حادثه نیز در نظر گرفته شود.
2ـ ضریب شدت حادثه :(1)
ششمین کنف
