مقدمه:
« پتروشیمی» صنعتی است که از طرفی، دامنه کاربرد محصولات آن بسیار گسترده است و سهم بالایی از تجارت جهانی را به خود اختصاص می دهد و از طرف دیگر، سرمایه گذاری در این صنعت مستلزم رعایت نکاتی است که بدون آنها نمی توان به ثمربخش بودن سرمایه گذاری انجام شده امیدوار بود.
رویکرد کشورهای مختلف به این صنعت با هم متفاوت است. بیشتر کشورهای پیشرفته، برنامه های راهبردی بلندمدتی برای تسلط بر بازار محصولات پتروشیمی دارند. این کشورها حتی برای فروش مجوز تولید نیز برنامه های ویژه ای دارند و هر ساله فهرستی از فن آوری های قابل فروش را انتشار می دهد. کشورهایی مثل ژاپن و کره از این صنعت به عنوان نیروی محرکه صنایع مختلف خود استفاده کرده اند.
کشورهای در حال توسعه و جهان سوم، به ویژه آنهایی که صاحب منابع عظیم نفت و گاز هستند، معمولاً دنباله رو و متأثر از سیاستهای کشورهای صنعتی و پیشرفته بوده اند.
ایران به سبب قرار گرفتن در شاهراه انرژی جهان و در اختیار داشتن منابع عظیم نفت و گاز، می تواند نقش مهم و شایسته ای در عرصه صنعت پتروشیمی جهان به عهده گیرد.
تحولات جهانی صنعت پتروشیمی :
صنعت پتروشیمی در سال های اخیر، تحولات چشمگیری داشته است که فهرست وار عبارتند از:
الف) تغییر در تمایل عمومی از مصرف مواد خام مایع به هیدروکربورهای گازی، که این امر سبب شده است تا مجتمع های تولید مواد پتروشیمی در نزدیکی میدان های گازی استقرار یابند.
ب) احداث بیش از حد مجتمع های پتروشیمیایی و در نتیجه ایجاد ظرفیت مازاد.
ج) کاهش چشمگیر سرمایه گذاری در عرصه توسعه و تحقیقات محصولات پایه پتروشیمی.
د) بحرانهای سیاسی و مالی در جهان، به ویژه در کشورهای صنعتی که باعث سقوط شدید قیمتها، تقاضا و سایر عوامل شده است.
وضعیت ریسک صنایع پتروشیمی :
صنایع شیمیایی در جهان امروز، به ویژه صنعت پتروشیمی صنایعی هستند که سرمایه گذاری در آنها از ریسک و حساسیت بالایی برخوردار است. از جمله دلایل این موضوع می توان به موارد زیر اشاره کرد:
•نیاز به سرمایه گذاری های بزرگ دارند.
•آلاینده محیطزیست هستند.
• معمولاً مصرف انرژی بالا دارند.
•نیاز به توسعه و نوآوری دایمی در جهت استفاده از تکنولوژی های جدید و افزایش کیفیت تولیدات دارند.
•نیاز به مواد اولیه خام ارزان دارند.
برخی تنها داشتن ماده اولیه ارزان را برای سرمایه گذاری در صنعت پتروشیمی کافی می دانند در حالی که اغلب کشورهای پیش رو در این زمینه یا خود مواد اولیه نداشته اند یا از مواد اولیه خود در تولید محصولات پتروشیمی استفاده نکرده اند. در حال حاضر، هدف کشورهای پیش رو، انتقال سرمایه گذاری در محصولات پایه پتروشیمی به منطقه خاورمیانه است که 30 درصد سهم تولید به عربستان داده شده است و شرکت سابیک عربستان پیوسته در حال تصاحب بازارهای منطقه می باشد.
علل زیانده بودن(دیدگاه دکتر فالتر) :
در حدود یک دهه اخیر مشاهده شده است که صنایع پتروشیمی در غرب، بطور واضح آمریکای شمالی و اروپای غربی، در کسب درآمد متناسب با سرمایه گذاری های صورت گرفته ی خود ناتوان بوده اند. بعنوان نمونه طی 12 سال گذشته، بجز در سال های 1996 و 1998 که صنعت پتروشیمی مقداری سودآور بوده است، در باقی سال ها با تخریب سرمایه روبرو بوده است. در اکثر این سال ها، نسبت درآمد به متوسط سرمایه گذاری از متوسط وزنی هزینه سرمایه کمتر بوده است. چهار دلیل اساسی را می توان در پاسخ به این سوال که چرا این صنعت علی رغم دورنمای کوتاه مدت مثبت خود، قادر به تولید ارزش تثبیت شده در طولانی مدت نمی باشد، عنوان نمود:
1 ـ مشتری های ضعیف : متأسفانه مشتری های محصولات صنعت پتروشیمی، چه بصورت مستقیم و چه غیرمستقیم، بازگشت سرمایه شان حتی از پتروشیمی نیز پایین تر است. درحالیکه، در طول 12 سال گذشته، تأمین کنندگان صنعت پتروشیمی، علی رغم سرمایه گذاری های زیاد، ایجاد ارزش بیشتری داشته اند. هزینه های بالا در سرمایه گذاری ها عمدتاً متأثر از عدم قطعیت در تجارت، قیمت انرژی و نوسان نرخ ارز می باشد. در طول این دوره، بازگشت سرمایه در صنعت پتروشیمی، به میزان 2 درصد کمتر از متوسط هزینه های سرمایه شده بوده است، بعبارت دیگر صنعت پتروشیمی 2 درصد تخریب ارزش داشته است. این در حالی است که تخریب ارزش مشتری های مستقیم یا غیرمستقیم پایین دستی (بطور مثال تبدیل کننده ها و مونتاژکننده ها) حتی از پتروشیمی نیز بیشتر بوده است (به ترتیب 6 درصد و 3 درصد)، اما در انتهای جلویی زنجیره، که به مصرف کننده منتهی می شود، بویژه بدلیل قدرت صاحبان علامت تجاری و فروشندگان خرد، دوباره تولید ارزش دیده می شود. بطور خلاصه در طول زنجیره ارزش، تنها در دوسر ابتدا و انتهای آن ایجاد ارزش وجود دارد درحالیکه در این میانه شرایط دیگری حاکم است.
2 ـ کاهش سودآوری محصولات : حجم بسیار بالای سرمایه گذاری برای عقب نماندن از رقابت، باعث بوجود آمدن وضعیت پیچیده ای گردیده که پیامد آن کاهش در بازگشت سرمایه گذاری ها بوده است. به طورکلی کاهش بازگشت سرمایه و سرمایه گذاری زیاد باعث کاهش نسبت درآمد به متوسط سرمایه گذاری شده است. کاهش توانایی تولید کالا، خدمات و مارکهای جدید، عرضه بیش از اندازه محصولات با تکیه بر تولید بیش از ظرفیت و استفاده از مشتقات C 2 به جای نفت، همگی باعث کاهش قیمت و در نتیجه کاهش سودآوری این محصولات گردیده اند. عوامل دیگری همچون هزینه های بالاسری بالا و عدم مدیریت نوسان قیمت مواد خام نیز بر عوامل فوق افزوده می شود. افزایش تعداد تولیدکنندگان محصول پتروشیمی که باعث کاهش سوددهی این محصولات می گردد، از دو عامل زیر سرچشمه می گیرد: الف) ناتوانی واحدهای قدیمی غیررقابتی در تعطیل کردن تولید، ب) استمرار سرمایه گذاری های جهانی با دیدگاه های مختلفی چون دیدگاه عرضه محوری (Supply-driver) در خاورمیانه، تقاضامحوری در چین و هند و طرح های توسعه محور در کشورهای در حال توسعه که باعث سرمایه گذاری مازاد شده است.
شامل 64 صفحه Word
دانلود پروژه مالی شرکت پتروشیمی
