لینک پرداخت و دانلود *پایین صفحه*
فرمت فایل : Word(قابل ویرایش و آماده پرینت)
تعداد صفحه :6
مجلس" در ساختار سیاسی نظام جمهوری اسلامی
در حقوق اساسی کشورها، مجلس و قوه مقننه عموما به عنوان مظهر قدرت و حاکمیت مردم و مصداق روشن "جمهوریت" انگاشته شده است.
بر این اساس ، جایگاه قوه مقننه در حاکمیت همچون جایگاه "سر" در بدن انسان تصویر شده و نقش "تدبیرگری" را برای آن قائل شدهاند.
در قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران نیز مجلس و قوه مقننه از جایگاه رفیعی برخوردار است و تبلور اراده ملت میباشد.
با توجه به اینکه در آستانه ۱۰آذر "روز مجلس" قرار داریم، نگاهی گذرا به جایگاه و وظایف مجلس در ساختار سیاسی نظام جمهوری اسلامی، در پی آمده است.
** قانونگذاری در جمهوری اسلامی ایران
سیستم قانونگذاری در قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران به شکل تک مجلسی پیش بینی شده و دو نهاد "مراجعه به آرای عمومی و همه پرسی" و "مجلس شورای اسلامی " به عنوان مرکز تصمیمگیری معرفی شده است.
قوه مقننه از آنجا که تبلور اراده ملت است حق تحقیق و تفحص در تمامی امر کشور را دارد و در حدود مقرر قانون اساسی میتواند قانون وضع کند و به تناسب چنین اختیار و مسوولیت خطیر هر یک از نمایندگان به موجب اصل ۸۴قانون اساسی در برابر تمامی افراد ملت مسوولیت دارند.
چون لازمه چنین وظیفهای آزادی عمل است هر نمایندهای به علت اظهار نظری که به جهت ایفای وظایف نمایندگی میکند ، بر مبنای اصل ۸۶قانون اساسی از آزادی کامل برخورددار است و هیچکس نمیتواند او را تعقیب یا توقیف کند.
** رسالت مجلس
"عباسعلی عمید زنجانی" در کتاب خود با عنوان "حقوق اساسی و مبانی قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران" بر این نظر است که "عمدهترین رسالت مجلس امحاء تمامی آثار طاغوت و زدودن آثار وابستگی و جایگزینی اصول و ضوابط دقیق اسلامی و مکتبی است."
او در اثرش در زمینه "مسوولیتهای مجلس" نوشته است: مجلس باید تمامی موانع رشد و عقب ماندگی امت اسلامی را که از استبداد داخلی و استکبار جهانی و وابستگیهای آن دو ناشی شده ، از میان بردارد و راه هر نوع نفوذ جدید نیروهای مرموز استعماری و ایادی استکبار جهانی را ببندد و روح خلاقیت و ابتکار را برای رسیدن به خود کفایی بالا ببرد.
به عقیده وی ، مجلس با داشتن حق رای اعتماد به دولت و حق استیضاح هیات دولت میتواند جلو هر نوع خودکامگی و استبداد را سد کند و با تصویب قوانین انقلابی متناسب با کلیه نیازهای جامعه بر مبنای معیارهای اسلامی و نظارت قاطع بر اجرای آنها زمینه شکلگیری یک جامعه توحیدی مبتنی بر قسط و عدل اسلامی را فراهم سازد.
رییس جدید دانشگاه تهران فلسفه وجودی مجلس را تحقق عینی مضمون آیه "وامرهم شوری بینهم" و "وشاورهم فیالامر" میداند و تاکید میکند نظام شورایی که امروز در جهان به عنوان نظام پارلمانی شهرت یافته ، یک دستور اسلامی و متکی به شیوههای عملی پیامبر اکرم(ص) و برخوردار از ارزش و محتوای عبادتی است.
** اختیارات و صلاحیت مجلس
مجلس شورای اسلامی میتواند در عموم مسائل و در حدود مقرر در قانون اساسی ، قانون وضع کند.
مجلس شورای اسلامی نمیتواند قوانینی وضع کند که با اصول و احکام مذهب رسمی کشور یا قانون اساسی مغایرت داشته باشد.
طبق قانون اساسی همچنین شرح و تفسیر قوانین عادی در صلاحیت مجلس شورای اسلامی است .
لوایح قانونی نیز پس از تصویب هیات وزیران به مجلس تقدیم میشود و طرحهای قانونی به پیشنهاد حداقل ۱۵نفر از نمایندگان ، در مجلس شورای اسلامی قابل طرح است.
طبق قانون اساسی مجلس همچنین حق تحقیق و تفحص در تمام امور کشور را دارد.
عهدنامهها ، مقاولهنامهها ، قراردادها و موافقتنامههای بینالمللی نیز باید به تصویب مجلس برسد.
"اصلاحات جزئی در خطوط مرزی" و "برقراری محدودیتهای ضروری در حالت جنگ و شرایط اضطراری " نیز ار جمله صلاحیتهای مجلس است.
طبق قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران هر نماینده در برابر تمام ملت مسوول است و حق دارد در همه مسائل داخلی و خارجی اظهار نظر کند.
سمت نمایندگی نیز قائم به شخص است و قابل واگذاری نیست و مجلس نمیتواند اختیارات قانونگذاری را به شخص یا هیاتی واگذار کند.
طبق قانون ، هیات وزیران باید از مجلس رای اعتماد بگیرد و در هر مورد که نمایندهای از وزیر مسوول درباره یکی از وظایف او سوال کند، آن وزیر موظف است در مجلس حاضر شود و به سوال جواب دهد.
نمایندگان مجلس میتواند در مواردی که لازم است هیات وزیران یا هر یک از وزرا را استضیاح کنند.
بر اساس قانون اساسی هر کس شکایتی از طرز کار مجلس یا قوه مجریه داشته باشد ، میتواند شکایت خود را کتبا به مجلس شورای اسلامی عرضه کند و مجلس موظف است به این شکایات رسیدگی کند.
** نظارت مجلس
نظارت مجلس بر اجرای قوانین نیز از دیگر وظایف این نهاد است و طی ماههای اخیر برای احیای آن تلاشهای زیادی شده است.
قانون اساسی برای این حق تحقیق و تفحص را به مجلس داده است که از مقررات تخلف نشود و در امور اجرایی تبعیض نباشد.
"سیدجلالالدین مدنی" نویسنده کتاب حقوق اساسی و نهادهای سیاسی جمهوری اسلامی ایران" معتقد است که مقتضای مسوول بودن نماینده این است که بتواند در برابر تخلفات و عدم اجرای قانون عکس العمل نشان بدهد.
وی در کتابش تاکید کرده است: سلامت و استحکام نظام ایجاب میکند که هر چه دقیق تر این نظارت اعمال شود.
تحقیق در مورد حق مجلس بر شورای اسلامی
